نزد كف راد تو ز ورزيدن صد بار * بخشيدن در و گهر و زر و درم به « 1 » بمعنى فاعل از اين معانى نيز آمده چنان كه « 2 » حكيم خاقانى فرمايد : [ بيت ] به زور و زر نفريبم چو وزر ورز وزيران * كه فخر زور و زرستى « 3 » گر اختيار منندى * و بمعنى امر بحاصل كردن نيز آمده چنان كه عنصرى « 4 » گويد : شعر « 5 » ملك تو باش و ولايت تو بخش و ملك تو گير * هنر تو ورز و بزرگى تو جوى و نوش تو خور و بمعنى امر بمواظبت نيز ازين بيت مستنبط مىشود و بمعنى زرع و كشت نيز آيد [ 1 ] مثال اين معنى حكيم سنائى گويد : شعر « 5 » كس چو او كم شنيد در سفلوت « 6 » * ورز كردن مزارع ملكوت و از اين بيت حكيم فردوسى معنى زمين كشته و مزروع ظاهر مىشود : شعر « 5 » درختان بسيار با كشت و ورز * نديدست مردم ازين گونه مرز مع الزاء الفارسى وتكژ - [ بفتح واو و كاف و سكون تاى قرشت ] دانهء انگور باشد . كذا فى المؤيد [ 2 ] . مع السين واس - در نسخهء وفائى خوشهء گندم باشد . واليس - [ بكسر لام و سكون ياء ] نام حكيمى كه نديم و انيس اسكندر بود . كذا فى المؤيد . ويس - [ بكسر واو ] نام معشوقهء رامين كه ويسه نيز گويند و رامين را رام نيز گويند [ 3 ] . مثالش هماى و همايون : شعر « 5 » اگر مرغ جم [ 4 ] صيد بلقيس گشت * دل رام منزلگه ويس گشت وس - به وزن و معنى بس باشد .

--> ( 1 ) - تا علامت ستاره را « الف » در حاشيه دارد . ( 2 ) - اصل : چنانچه . ( 3 ) - « س » : روزورزستى . ( 4 ) - اصل : امير معزى . ( متن تصحيح قياسيست . ديوان عنصرى ص 80 چاپ نگارنده ) . ( 5 ) - « س » ندارد . ( 6 ) - « غ » : سطوت . ( 1 ) در برهان معنى هر حرفت و صنعت و كار و مرز ، زمينى كه چهار طرف آن را ساخته باشند و فاعل ورزيدن چون آب و زرو امر به اين معنى نيز هست . ( 2 ) مصحف تكژ است . ( 3 ) داستان آن دور افخر الدين اسعد گرگانى شاعر قرن پنجم هجرى بنظم كشيده است . ( 4 ) از جم در ادبيات فارسى سليمان اراده مىشود .